Διεθνής διάκριση για το Τμήμα Πληροφορικής: Το λογισμικό grangersearch στο επίσημο CRAN Task View  για την Ανάλυση Χρονοσειρών

Στην έκδοση Ιανουαρίου του Comprehensive R Archive Network (CRAN) το πακέτο λογισμικού grangersearch, που αναπτύχθηκε από τον Καθηγητή του τμήματος Νικόλαο Κορφιάτη, συμπεριλήφθηκε στο επίσημο CRAN Task View: Time Series Analysis της στατιστικής γλώσσας προγραμματισμού R. Η ένταξη πραγματοποιήθηκε στην ενότητα "Multivariate Time Series Models", αναγνωρίζοντας το grangersearch ως πακέτο αναφοράς για ελέγχους αιτιότητας κατά Granger (Granger causality tests) σε πολυμεταβλητά μοντέλα χρονοσειρών.

Ο Καθηγητής Νικόλαος Κορφιάτης, Τμήμα Πληροφορικής, Ιόνιο Πανεπιστήμιο

Η γλώσσα προγραμματισμού R αποτελεί το πρότυπο εργαλείο για τη στατιστική ανάλυση και την επιστήμη δεδομένων παγκοσμίως, με πάνω από 23.000 πακέτα λογισμικού διαθέσιμα στο αποθετήριο CRAN (Comprehensive R Archive Network). Τα CRAN Task Views είναι επιμελημένοι οδηγοί αναφοράς που επιλέγουν τα σημαντικότερα πακέτα ανά ερευνητικό πεδίο. Κάθε Task View δημιουργείται και επιμελείται από διεθνώς αναγνωρισμένους ειδικούς, και η ένταξη ενός πακέτου σε αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ποιότητας και επιστημονικής χρησιμότητας. Το Task View: Time Series Analysis καλύπτει ολόκληρο το φάσμα της ανάλυσης χρονοσειρών — από βασικά μοντέλα μέχρι πολυμεταβλητά μοντέλα, μεθόδους πρόβλεψης και ανάλυση συχνοτήτων — και από τις δεκάδες χιλιάδες διαθέσιμων πακέτων στο CRAN, μόνο περίπου 400 επιλέγονται για ένταξη σε αυτό.

Το Task View: Time Series Analysis επιμελείται ο Καθηγητής Rob J Hyndman του Monash University (Αυστραλία), μαζί με τη Rebecca Killick, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Lancaster (Ηνωμένο Βασίλειο). Ο Καθηγητής Hyndman αποτελεί μία από τις κορυφαίες μορφές παγκοσμίως στη στατιστική πρόβλεψη και την ανάλυση χρονοσειρών. Είναι Fellow of the Australian Academy of Science (FAA), Fellow of the Academy of Social Sciences in Australia (FASSA) και Fellow of the International Institute of Forecasters. Έχει τιμηθεί με το Moran Medal της Αυστραλιανής Ακαδημίας Επιστημών (2007) για τη συνεισφορά του στη στατιστική πρόβλεψη και με το Pitman Medal (2021), την ύψιστη διάκριση στατιστικής στην Αυστραλία. Αναγνωρίστηκε ως Highly Cited Researcher από τη Clarivate Analytics (2025) και είναι συγγραφέας πάνω από 200 ερευνητικών εργασιών και 5 βιβλίων, ενώ διετέλεσε Editor-in-Chief του International Journal of Forecasting (2005–2018). Η επιλογή ενός πακέτου λογισμικού για ένταξη στο Task View από τον Καθηγητή Hyndman και τους συνεργάτες του αποτελεί σημαντική αναγνώριση της ποιότητας και της επιστημονικής αξίας του.

Ο Καθηγητής Rob J Hyndman, Department of Econometrics and Business Statistics, Monash University

Το πακέτο grangersearch υλοποιεί ελέγχους αιτιότητας κατά Granger (Βραβείο Νobel Οικονομικών 2003) σε δεδομένα χρονοσειρών, χρησιμοποιώντας μοντέλα Vector Autoregression (VAR). Η αιτιότητα κατά Granger είναι ένας θεμελιώδης στατιστικός μηχανισμός για τη διερεύνηση αιτιακών σχέσεων μεταξύ χρονοσειρών, αξιολογώντας κατά πόσο οι παρελθοντικές τιμές μιας μεταβλητής βοηθούν στην πρόβλεψη μιας άλλης, πέρα από ό,τι προσφέρει η ίδια η ιστορία της. Για σύνθετα σύνολα δεδομένων, το πακέτο προσφέρει εξαντλητική αναζήτηση ανά ζεύγη μεταβλητών (exhaustive pairwise search), αυτοματοποιημένη βελτιστοποίηση τάξης υστέρησης (lag order optimization) με οπτικές αναφορές, καθώς και πλήρη ενσωμάτωση με το οικοσύστημα tidyverse της R μέσω σύνταξης συμβατής με τελεστές ανάθεσης δεδομένων.

Το πακέτο συνοδεύεται από τεκμηρίωση σε μορφή προ-δημοσίευσης στο αποθετήριο arXiv, με τίτλο "grangersearch: An R Package for Exhaustive Granger Causality Testing with Tidyverse Integration" (arXiv:2601.01604), η οποία παρουσιάζει τη στατιστική μεθοδολογία, πρακτικά παραδείγματα εφαρμογής και τεχνικές λεπτομέρειες υλοποίησης.

Η σημαντική αυτή διάκριση αναδεικνύει τη συμβολή του Εργαστηρίου Πληροφοριακών Συστημάτων και Βάσεων Δεδομένων (ISDLab) και του Τμήματος Πληροφορικής του Ιονίου Πανεπιστημίου στη διεθνή ερευνητική κοινότητα και στην ανάπτυξη ανοιχτού λογισμικού με πραγματικό επιστημονικό αντίκτυπο. Η γλώσσα R χρησιμοποιείται ευρέως σε ακαδημαϊκά ιδρύματα, ερευνητικά κέντρα, και χρηματοοικονομικούς οργανισμούς παγκοσμίως όπως ο ΟΟΣΑ. Η ανάπτυξη πακέτων λογισμικού που εντάσσονται σε επιμελημένα αποθετήρια αναφοράς αποτελεί ουσιαστική συνεισφορά στην παγκόσμια ερευνητική υποδομή και σημαντική διάκριση για το Ιόνιο Πανεπιστήμιο μιας και είναι και το πρώτο πακέτο που κατατίθεται στο CRAN προερχόμενο από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο.  Αξίζει να σημειωθεί ότι σημαντικό ρόλο κατά τα τελευταία στάδια ελέγχου του λογισμικού που απαιτούσε η δημοσίευση στο CRAN έπαιξε και η πρόσφατη ενίσχυση του εργαστηρίου με εξοπλισμό υψηλής επεξεργαστικής ισχύος (M3 Ultra) μέσω του προγράμματος ΑΡΙΣΤΕΙΑ που επέτρεψε την δοκιμή και προσομοίωση με μεγάλα σύνολα δεδομένων.  

Σχετικοί σύνδεσμοι:
Πακέτο grangersearch στο CRAN: https://cran.r-project.org/package=grangersearch
Κώδικας στο GitHub: https://github.com/nkorf/grangersearch
Δημοσίευση στο arXiv: https://arxiv.org/abs/2601.01604
CRAN Task View – Time Series: https://cran.r-project.org/web/views/TimeSeries.html
Προσωπική σελίδα Καθ. Κορφιάτη: https://di.ionio.gr/en/department/staff/988-korfiatis/