Σημαντικό άρθρο του Πρύτανη του ΙΠ Καθηγητή Ανδρέα Φλώρου στο esos.gr σχετικά με τις εγγραφές και τη φοίτηση στα περιφερειακά πανεπιστήμια

Δημοσιεύτηκε την Τετάρτη 7/10/2026 στον ειδησεογραφικό ιστοχώρο esos.gr σημαντικό άρθρο από τον Πρύτανη του Ιονίου Πανεπιστημίου Καθηγητή Ανδρέα Φλώρο σχετικά με τις εγγραφές και τη φοίτηση στα περιφερειακά πανεπιστήμια. Ακολουθεί το πλήρες κείμενο του άρθρου.

Πέτυχαν, αλλά δεν εγγράφηκαν: Τι πραγματικά συμβαίνει στα Περιφερειακά Πανεπιστήμια

Πριν κάποιος αναφερθεί στο φαινόμενο μη ολοκλήρωσης εγγραφών στα Πανεπιστήμια, πρέπει πρώτα να θέσει το ζήτημα της μη πλήρωσης με επιτυχόντες των διαθέσιμων θέσεων εισακτέων, όπως αυτές ορίζονται αριθμητικά με αποφάσεις του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων κατόπιν εισηγήσεων των Ιδρυμάτων. Η αναφορά αυτή απαιτείται να γίνει, καθώς οι ποσοστιαίες απώλειες θέσεων εισακτέων είναι κατά κανόνα μεγαλύτερες σε σχέση με την παρατηρούμενη «διαρροή» επιτυχόντων που δεν ολοκληρώνουν την εγγραφή τους: εμφανίζονται ακόμα και στα Πανεπιστήμια των μεγάλων αστικών κέντρων, αλλά είναι σημαντικά μεγαλύτερες στα Ιδρύματα της Περιφέρειας (αγγίζοντας σε κάποιες περιπτώσεις το 30%). Για το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, το 2022 οι απώλειες αυτές ήταν 22,5%, με τις επόμενες χρονιές να παρουσιάζουν σταθερή μείωση και την φετινή χρονιά να περιορίζονται στο 13%.

Κάποιες από τις βασικότερες αιτίες των απωλειών θέσεων εισακτέων αποτελούν η δημογραφική συρρίκνωση του πληθυσμού, η συνεχιζόμενη μετακίνηση πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα, οι οικονομικές δυνατότητες της μέσης Ελληνικής οικογένειας, το αυξημένο κόστος διαβίωσης ειδικά στην νησιωτική Περιφέρεια και η μειωμένη προσφορά φοιτητικής στέγης (ειδικά στις περιοχές με αυξημένη τουριστική ζήτηση) που παράλληλα ανατροφοδοτεί αυξητικά στις τιμές των ενοικίων. Συμπερασματικά, σε ένα πρώτο στάδιο, οι ολοένα και λιγότεροι υποψήφιοι φοιτητές αποφεύγουν να δηλώσουν στο μηχανογραφικό τους Σχολές και Τμήματα μακριά από την οικογένειά τους για οικονομικούς και πρακτικούς (σημαντική δυσκολία στην εύρεση στέγης) λόγους.

Μη ολοκλήρωση εγγραφών: μεγέθη και αίτια

Σε δεύτερο στάδιο μπορεί κανείς να αναφερθεί στο φαινόμενο της μη ολοκλήρωσης των εγγραφών από μέρος των επιτυχόντων, το οποίο έρχεται να μειώσει περαιτέρω τον πραγματικό αριθμό των φοιτητών που εκκινούν τις σπουδές τους. Μιλώντας με δεδομένα, στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, την φετινή χρονιά, από τους 1.322 επιτυχόντες εγγράφηκαν οι 1.138, δηλαδή το 13,9% δεν ολοκλήρωσε την εγγραφή του. Η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη μεταξύ των διαφορετικών νησιών. Στα τμήματα της Κέρκυρας το ποσοστό εγγραφής είναι 88,6%, στην Κεφαλονιά 83,1% και στη Ζάκυνθο 79,4%. Τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται στα Tμήματα Επιστήμης της Πληροφορίας (77,9%), Περιβάλλοντος (79,4%) και Ψηφιακών Μέσων & Επικοινωνίας (80,9%). Στον αντίποδα, στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών φτάνει το 95,2% και στο Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Τροφίμων, που εδρεύει στο Αργοστόλι, το 92,4%. Αντιστοίχως, την περσινή ακαδημαϊκή χρονιά, στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο οι επιτυχόντες ανήλθαν σε 1.279, εκ των οποίων 993 ολοκλήρωσαν την εγγραφή τους (το αντίστοιχο ποσοστό απωλειών εγγραφών ήταν 22,3%). Άρα, φέτος, η εικόνα των ολοκληρωμένων εγγραφών είναι σαφώς βελτιωμένη κατά 8,5%.

Τα παραπάνω στοιχεία δείχνουν πρωτίστως ότι οι μη-εγγραφές επιτυχόντων δεν παρατηρούνται μόνο φέτος. Αλλά και ότι οι μικρότερες πόλεις – έδρες του Ιονίου Πανεπιστημίου πλήττονται περισσότερο. Μπορεί όμως η γεωγραφία από μόνη της να εξηγήσει το φαινόμενο; Μάλλον όχι, καθώς τα στοιχεία αυτά για να αξιολογηθούν σωστά πρέπει να μελετηθούν σε ικανό βάθος χρόνου. Απαιτείται μεγάλη προσοχή σε αυτό το σημείο, καθώς οι αριθμοί καταγράφουν το αποτέλεσμα, όχι την αιτία και, στην πράξη, δε διαθέτουμε συστηματική καταγραφή των λόγων για τους οποίους ένας μεμονωμένος επιτυχών τελικά δεν εγγράφεται. Μπορεί οι πραγματικοί λόγοι να είναι οι ίδιοι με αυτούς που αναφέρθηκαν προηγουμένως για την πιθανή αιτιολόγηση των κενών θέσεων επιτυχόντων στα δημόσια ΑΕΙ; Ενδεχομένως ναι, αλλά η μείωση για παράδειγμα του πληθυσμού της χώρας εύλογα σχετίζεται πρωτίστως με τον τελικό αριθμό των εισακτέων και όχι με το πόσοι από τους επιτυχόντες θα εγγραφούν. Μια ορθολογική ανάλυση θα μπορούσε επίσης να αποπειραθεί να λάβει υπόψιν την έναρξη της λειτουργίας ιδιωτικών Πανεπιστημίων. Αλλά και αυτό δεν εξηγεί την προγενέστερη διάρκεια του φαινομένου και μάλιστα με μεγαλύτερη ένταση την περσινή χρονιά. Για αυτό και θα ήθελα να σταθώ στην σειρά προτίμησης με την οποία οι υποψήφιοι δήλωσαν το Τμήμα του Ιονίου Πανεπιστημίου στο οποίο τελικά πέτυχαν την εισαγωγή τους.

Η ακαδημαϊκή στόχευση των επιτυχόντων

Γιατί ο τελευταίος αυτός δείκτης είναι σημαντικός; Επειδή, με την κοινή λογική, αποτυπώνει την πραγματική θέληση και στόχευση των υποψηφίων για συγκεκριμένες σπουδές. Εξετάζοντας λοιπόν τα σχετικά δεδομένα για το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, όπως αποτυπώνονται στον Πίνακα 1, αυτό που μπορεί κανείς να παρατηρήσει είναι ότι στα Τμήματα με τις μεγαλύτερες απώλειες σε επίπεδο ολοκλήρωσης εγγραφών παρατηρούνται αυξημένοι αριθμοί εισακτέων που τα είχαν δηλώσει ως 7^η ή και ακόμα μεγαλύτερη επιλογή. Παρόμοια εικόνα για τις προτιμήσεις των επιτυχόντων αποτυπώνεται και κατά την περσινή χρονιά όπου συνολικά 292 επιτυχόντες είχαν ως 7^η ή μεγαλύτερη επιλογή το Τμήμα εισαγωγής τους. Η μετρούμενη φετινή βελτίωση του αριθμού αυτού κατά 9,9%, είναι πολύ κοντά με την ανωτέρω αναφερθείσα βελτίωση του ποσοστού εγγραφών των επιτυχόντων. Κατά συνέπεια, στον συνδυασμό παραγόντων που θα μπορούσαν να αποτελέσουν την αιτία του φαινομένου υπό συζήτηση, φαίνεται ότι η σειρά προτίμησης των υποψηφίων έχει τη δική της ειδική βαρύτητα.

Πίνακας 1: Στοιχεία για τα Τμήματα του Ιονίου Πανεπιστημίου για το έτος 2026

Ένας ακόμα λόγος μη ολοκλήρωσης των εγγραφών θα μπορούσε να είναι ότι κάποιοι υποψήφιοι επιλέγουν να διεκδικήσουν την επόμενη χρονιά με το 10% την είσοδό τους σε κάποιο άλλο Τμήμα ή Σχολή. Ενδεχομένως οι επιτυχόντες με χαμηλή ακαδημαϊκή στόχευση, όπως αυτή ορίσθηκε παραπάνω, να επιλέξουν αυτήν την οδό. Σε κάθε περίπτωση, για την αποτύπωση της πραγματικότητας, απαιτείται μια ενδελεχής στατιστική μελέτη μεταξύ των υποψηφίων και των επιλογών που τελικά κάνουν.

Η ολοκλήρωση της συζήτησης περί ακαδημαϊκής στόχευσης θα πρέπει να συμπεριλάβει την αναζήτηση του αιτίου της χαμηλής προτεραιοποίησης των υποψηφίων στις Σχολές και Τμήματα που πέτυχαν την εισαγωγή τους. Η συζήτηση και εδώ είναι πολυπαραγοντική, καθώς ως πιθανά αίτια μπορούν να αναφερθούν η έλλειψη επαγγελματικού προσανατολισμού, οι επαγγελματικές προοπτικές και η γεωγραφική κατανομή των ακαδημαϊκών μονάδων. Συνδέεται η χαμηλή προτεραιότητα με την ποιότητα των παρεχόμενων σπουδών; Αυτή η συσχέτιση δεν τεκμηριώνεται, ειδικά αν ληφθούν υπόψιν οι πολύ υψηλές επιδόσεις κάποιων Τμημάτων στην πιστοποίηση της ποιότητας των προπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών που πραγματοποιείται από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Στην περίπτωση του Ιονίου Πανεπιστημίου, τα τελευταία δύο έτη (2025 και 2026), το 48% και 46% των επιτυχόντων αντιστοίχως είχαν δηλώσει το Τμήμα εισαγωγής τους ως πρώτη ή δεύτερη επιλογή. Τα ποσοστά αυτά, παρόλο που διαφοροποιούνται από Τμήμα σε Τμήμα εντός του Ιδρύματος, είναι υψηλά και αποτυπώνουν μια ισχυρή ακαδημαϊκή στόχευση. Αν δε μεταφραστούν σε απόλυτους αριθμούς, τότε αυτοί βρίσκονται πολύ κοντά στο πλήθος των θέσεων εισακτέων που τα Τμήματα εισηγούνται προς το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων σε ετήσια βάση.

Οι προκλήσεις για την ακαδημαϊκή κοινότητα

Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω, καθίσταται εύλογο ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πρωτοετείς φοιτητές ενός πολυνησιωτικού Α.Ε.Ι. όπως είναι το Ιόνιο Πανεπιστήμιο σχετίζονται κυρίως με το κόστος στέγασης, διαβίωσης και μετακίνησης προς και από τον τόπο τους. Σε τουριστικούς προορισμούς όπως η Κέρκυρα, η Ζάκυνθος και η Κεφαλονιά, η αγορά ενοικίων δέχεται πίεση από τη βραχυχρόνια μίσθωση και από τη διευρυμένη εποχικότητα των τουριστικών ροών, ενώ παράλληλα δημιουργεί μειωμένη προσφορά, καθιστώντας δύσκολη την επιτυχή εύρεση κατοικίας.

Για την αντιμετώπιση του σημαντικού προβλήματος εύρεσης (προσιτής) κατοικίας που αντιμετωπίζουν φοιτητές και φοιτήτριες του Ιονίου Πανεπιστημίου, στην πόλη της Κέρκυρας λειτουργεί φοιτητική εστία 150 κλινών, με τα ποσοστά ικανοποίησης των αιτήσεων δωρεάν διαμονής τα τελευταία δύο έτη να είναι 100%. Το Πανεπιστήμιο επίσης δαπανά το 15% της τακτικής του ετήσιας επιχορήγησης για την μίσθωση αντίστοιχου αριθμού κλινών σε ξενοδοχειακές μονάδες της πόλης. Παράλληλα, έχει σχεδιαστεί και έχει αρχίσει πλέον να υλοποιείται η διαδικασία ανέγερσης φοιτητικών κατοικιών σε οικόπεδα ιδιοκτησίας του Πανεπιστημίου μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα, με το πρώτο στάδιο να υλοποιείται αυτή την στιγμή στην Κεφαλονιά για την ανέγερση 150 διαμερισμάτων. Ζάκυνθος, Λευκάδα και Κέρκυρα θα ακολουθήσουν το ίδιο μοντέλο σύντομα. Σε συνδυασμό με την παροχή δωρεάν σίτισης σε όλους σχεδόν τους αιτούντες φοιτητές (το ποσοστό ικανοποίησης αιτήσεων αγγίζει τα τελευταία χρόνια το 98%), ο στόχος που έχει θέσει το Ιόνιο Πανεπιστήμιο είναι να δώσει τη δυνατότητα σπουδών στα νησιά με ένα κόστος διαβίωσης και διαμονής της τάξης των 3.000 ευρώ το χρόνο. Και παράλληλα να αναβαθμίσει με ποιοτικούς όρους την παραμονή στα νησιά. Τέλος, το Ίδρυμά μας έχει συντάξει και υποβάλλει ολοκληρωμένη πρόταση προς τις αρμόδιες αρχές για την θέσπιση ενός «Ακαδημαϊκού Νησιωτικού Ισοδυνάμου» για την μερική άρση της ανισότητας που δημιουργεί η διαμονή σε νησιωτικές περιοχές στα μέλη της ακαδημαϊκής μας κοινότητας.

Θεσμικές παρεμβάσεις και μέτρα

Όλα τα παραπάνω μέτρα υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του αυτοδιοίκητου του Πανεπιστημίου, με την στήριξη, όπου απαιτήθηκε και του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων. Τι παραπάνω όμως θα μπορούσε να γίνει για να μειώσουμε τις όποιες απώλειες εισακτέων και επιτυχόντων, σε όποιο στάδιο και εάν αυτές αντιμετωπίζονται; Ένα ουσιαστικό μέτρο σε εθνικό επίπεδο αποτελεί ο περιορισμός του αριθμού των εισακτέων στα Ελληνικά δημόσια Α.Ε.Ι. και κυρίως η αναλογική σύνδεσή του με τον μειούμενο πληθυσμό της χώρας. Η παροχή κινήτρων για μακροχρόνια μίσθωση κατοικιών μπορεί επίσης να αυξήσει την σχετική προσφορά κατοικιών. Η αύξηση του ύψους του στεγαστικού επιδόματος στην περιφέρεια, ειδικά στην νησιωτική, μπορεί επίσης να λειτουργήσει θετικά. Παράλληλα, σε τοπικό επίπεδο, η όποια θεσμική στήριξη θα μπορούσε να περιλάβει επίσης μέτρα και κίνητρα, όπως ενδεικτικά την μείωση των δημοτικών τελών για κατοικίες που μισθώνουν φοιτητές και φοιτήτριες.

Ποιος είναι τελικά ο στόχος;

Κλείνοντας, θα ήθελα να επισημάνω το εξής: Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να μετράμε τις απώλειες. Είναι το να αποφύγουμε να μην αρχίζουν ή να διακόπτουν τις σπουδές τους κάποιοι επιτυχόντες και φοιτητές για οποιονδήποτε από τους παραπάνω λόγους. Η δημιουργία σταθερών και μακροχρόνιου χαρακτήρα οικονομικών και κοινωνικών κινήτρων αποτελεί μονόδρομο προς την κατεύθυνση αυτή, με παράλληλο όφελος την επένδυση στην ουσιαστική περιφερειακή ανάπτυξη, στην οποία τα Πανεπιστήμια της Περιφέρειας έχουν σημαντική επίδραση και αποτύπωμα.

Καθηγητής Ανδρέας Φλώρος
Πρύτανης του Ιονίου Πανεπιστημίου

Βλ. επίσης το άρθρο στο esos.gr:
https://www.esos.gr/arthra/101664/petyhan-alla-den-eggrafikan-ti-pragmatika-symbainei-sta-perifereiaka-panepistimia