Η Έδρα UNESCO του Ιονίου Πανεπιστημίου οργάνωσε Workshop στο πλαίσιο του WG3 του Προγράμματος COST δράση CPP4ALL

Στις 14 Ιουλίου 2026, πραγματοποιήθηκε το εργαστήριο  του προγράμματος CPP4ALL με τίτλο «Ο ιστός της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς: Συν-δημιουργία ολοκληρωμένων οικοσυστημάτων προέλευσης» υπό την επιστημονική ευθύνη της Έδρας UNESCO για τις απειλές κατά της πολιτιστικής κληρονομιάς του Ιονίου Πανεπιστημίου στο Εθνικό Μουσείο της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη.

Στόχος, πεδίο και συμμετοχή
Το εργαστήριο αυτό συνέβαλε στο έργο της Ομάδας Εργασίας 3 (WG3) της Δράσης COST CA24119 – Προστασία Πολιτιστικής Κληρονομιάς για Όλους (CPP4ALL). Προωθεί την εντολή της WG3 διερευνώντας πώς οι πληροφορίες προέλευσης μπορούν να παραχθούν, να κοινοποιηθούν, να επαληθευτούν και να διέπονται ηθικά συλλογικά σε τοπικό, εθνικό και διακρατικό επίπεδο.

Το εργαστήριο εισήγαγε και έθεσε σε λειτουργία την έννοια των ολοκληρωμένων οικοσυστημάτων προέλευσης - συνεργατικών και διεπιστημονικών πλαισίων που συνδέουν μουσεία, αρχεία, ερευνητές, κοινότητες πηγών, νομικούς εμπειρογνώμονες, οικονομικούς ερευνητές, φορείς επιβολής του νόμου, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και ψηφιακές υποδομές. Προχωρώντας αποφασιστικά πέρα ​​από τα κατακερματισμένα, θεσμικά επικεντρωμένα μοντέλα, το εργαστήριο στοχεύει να εξετάσει πώς η γνώση προέλευσης μπορεί να παραχθεί, να επαληθευτεί, να κυβερνηθεί και να κοινοποιηθεί υπεύθυνα συλλογικά σε όλες τις δικαιοδοσίες και τους τομείς. Βασιζόμενη στα συγκριτικά νομικά και πολιτικά θεμέλια που έθεσε η Ομάδα Εργασίας 1 και στις ψηφιακές και τεκμηριωμένες προσεγγίσεις που ανέπτυξε η Ομάδα Εργασίας 2, η Ομάδα Εργασίας 3 εξετάζει τη διακυβέρνηση, την ηθική και την αρχιτεκτονική των ενδιαφερόμενων μερών των ολοκληρωμένων συστημάτων προέλευσης. Το εργαστήριο ανέπτυξε συγκεκριμένα πλαίσια, εργαλεία και συστάσεις πολιτικής που γεφυρώνουν τα θεσμικά, πειθαρχικά και δικαιοδοτικά χάσματα στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Οι συνεισφορές αφορούσαν τις ακόλουθες θεματικές:
• Σχεδιασμός οικοσυστήματος προέλευσης: μοντέλα για πολυμερή συνεργασία στην έρευνα προέλευσης, την τεκμηρίωση και την κοινοποίηση σε μουσεία, αρχεία, κοινότητες πηγών και αρχές επιβολής του νόμου
• Ηθική διακυβέρνηση δεδομένων προέλευσης: διαφάνεια, λογοδοσία και τα δικαιώματα των κοινοτήτων πηγών στην παραγωγή και χρήση πληροφοριών προέλευσης
• Διακρατικός και διατομεακός συντονισμός: μηχανισμοί για την ευθυγράμμιση των προτύπων και των πρακτικών προέλευσης σε όλες τις δικαιοδοσίες, συμπεριλαμβανομένων των πλαισίων ΕΕ και εκτός ΕΕ
• Ψηφιακές υποδομές και διαλειτουργικότητα: βάσεις δεδομένων, συνδεδεμένα ανοιχτά δεδομένα, blockchain, ιχνηλάτηση προέλευσης με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και οι τεχνικές προϋποθέσεις για υπεύθυνη κοινοποίηση
• Χρηματοοικονομική έρευνα και ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων: ο ρόλος των πλαισίων οικονομικής ευφυΐας και καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες στην ανάκτηση και αποκατάσταση περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με την προέλευση
• Πολιτικά και νομικά πλαίσια: κενά, αποκλίσεις και συγκλίσεις στο εθνικό και διεθνές δίκαιο σχετικά με τις υποχρεώσεις προέλευσης, την αποκάλυψη και τη δέουσα επιμέλεια
• Διεπιστημονικές και πρακτικές προσεγγίσεις: οι συνεισφορές που βασίζονται στην αρχαιολογία, την ιστορία της τέχνης, την εγκληματολογία, το δίκαιο, την επιστήμη της πληροφορίας και τις κοινοτικές μελέτες είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτες

Επιλεγμένες συνεισφορές θα υποστηρίξουν την ανάπτυξη των εγγράφων εργασίας της Ομάδας Εργασίας 3, των πλαισίων διακυβέρνησης που βασίζονται σε σενάρια και των συστάσεων πολιτικής ως μέρος της ευρύτερης ερευνητικής και πολιτικής ατζέντας του CPP4ALL.

Από την Έδρα συμμετείχαν ο διευθυντής της καθηγητής Σταύρος Κάτσιος (Ιόνιο Πανεπιστήμιο), το μέλος της εκτελεστικής Επιτροπής Αν. Καθηγήτρια Καλλιόπη Χαίνογλου (Πανεπιστήμιο Μακεδονίας) και η Δρ. Μαρία Γκιώνη, μέλος της επιστημονικής επιτροπής.